Keizersnedelijtteken: alles wat je moet weten

Zodra de keizersnede en de incisie hebben plaatsgevonden, worden de littekенlagen rand aan rand samengebracht. Dit gebeurt door hechtingen ter hoogte van de baarmoeder en vervolgens ter hoogte van de huid. Hierbij worden draad, nieten of lijm gebruikt). De baarmoederincisie is intern en niet zichtbaar. 

Deze lagen moeten vanzelf genezen. De randen van de baarmoeder moeten op zichzelf samengroeien. Zo geldt: peritoneum met peritoneum, spier met spier en huid met huid. Na de 7e dag wordt het litteken bedekt met cellen, zodat het uiteindelijk onzichtbaar wordt. Er vormt zich een beschermende korst. Dit is dus de ontstekingsfase. Je kunt onder andere een roodheid, zwelling en lichte pijn waarnemen. 

Consolidatie betekent dat de randen van het litteken gesloten zijn (dat ze elkaar raken en aan elkaar vastzitten). Dit is de herstelfase, met de geleidelijke sluiting van de wond. Er verschijnt ook een rood en soms verheven litteken. Dat consolideert na ongeveer een maand.   

Maturatie betekent dat de weefsels optimaal met elkaar samenwerken. Het litteken wordt fijner en lichter van kleur. De roodheid neemt af, net als het trekkende gevoel rondom dat gebied. Hiervoor is tussen 1 jaar en anderhalf jaar nodig. De duur van het herstel verschilt per vrouw.

Verzorging van het keizersnedelitteken op de kraamafdeling

In de eerste dagen na de bevalling brengt een verpleegkundige een verband aan en houdt de wond in de gaten. De hechtingen of nietjes worden meestal tussen 5 en 10 dagen na de ingreep verwijderd.

Let op hoe je beweegt

Na de bevalling is het belangrijk om in beweging te blijven en daarbij het gebied rond het litteken zo min mogelijk te belasten. Hoe meer je beweegt, hoe minder kans de weefsels krijgen om aan elkaar te verkleven. Dat kan ook pijn veroorzaken. 

Neem op het toilet een houding aan die de ontlasting vergemakkelijkt en zo min mogelijk inspanning vraagt. Zet je voeten bijvoorbeeld op een krukje. Dat kan ook helpen om pijn door eventuele aambeien te voorkomen en te verlichten. Ga meteen naar het toilet als je aandrang voelt en wacht tot je darmen vanzelf in beweging komen voordat je perst. 

Let er ook op dat je bij het opstaan niet aan het litteken trekt. 

Trek daarvoor, terwijl je ligt, je benen één voor één gebogen naar je toe. 

Draai op je zij terwijl je je benen gebogen houdt. 

Steun tot slot op je bovenste arm om op de rand van het bed te gaan zitten en sta daarna op. 

Enkele tips

Vraag om hulp! Aarzel niet om hulp te vragen bij de zorg voor je baby of wanneer je je moet verplaatsen. Zo voorkom je dat je lichaam te zwaar wordt belast en dat je pijn krijgt. Te veel belasting kan invloed hebben op de hechtingen of nietjes. 

Probeer te wandelen.

Neem gedurende minstens 5 dagen pijnstillers, of volg de aanbevelingen van je arts. Hoe meer pijn je hebt, hoe meer je voorovergebogen zult lopen. Daardoor kan het littekenweefsel samentrekken en kunnen organen aan elkaar verkleven. Als je pijn hebt, lukt het je niet om rechtop te blijven.

Stel je bed in op de hoogte van het wiegje, zodat je je rug niet hoeft te buigen en gemakkelijker kunt bewegen. 

Kies bij kleding voor onderbroeken met een hoge taille om het litteken te ondersteunen en een huidplooi erboven te vermijden. Let er ook op dat broeken niet te strak zitten en vermijd ritsen.

Drink voldoende water en eet voedingsmiddelen die rijk zijn aan vezels, vitamine A, E en C, ijzer en zink om de wondgenezing te ondersteunen. Goede voeding na de bevalling is in jouw geval bijzonder belangrijk. Een voedingssupplement voor na de bevalling dat rijk is aan deze voedingsstoffen, kan ook helpen. Ook marien collageen kan gunstig zijn. Onze voedingssupplement voor zwangere vrouwen dat rijk is aan collageen en bedoeld is voor de periode na de bevalling, kan je ook ondersteunen. Onze bottenbouillon voor na de bevalling zijn ook rijk aan collageen.  

Als je je somber voelt, is het belangrijk om erover te praten. Een onverwachte keizersnede kan het moeilijk maken om met je litteken om te gaan. Misschien wil je het daarom niet zien of aanraken. Als dat aanhoudt, verzorg je je litteken mogelijk niet met massages of zalf, waardoor verklevingen vaker kunnen voorkomen en ernstiger kunnen zijn. 

Verzorging van het keizersnedelitteken thuis

Over het algemeen kun je naar huis zodra de hechtingen of nietjes zijn verwijderd.

Til geen zware dingen, vooral niets wat zwaarder is dan je baby. Dat geldt al vanaf je verblijf op de kraamafdeling. 

Vermijd houdingen die het litteken belasten. 

Probeer je zo mogelijk vooraf goed te organiseren. Let bijvoorbeeld op de hoogte van je bed. Zorg ook dat de verschoonplek en het babybadje handig zijn ingericht. Maak een mandje met babyspullen, zoals luiers en reinigingsproducten. Zo kun je die gemakkelijk door het huis meenemen.

Laat iemand anders het huishouden regelen. Via de CAF kun je bijvoorbeeld een gezinshelpster inschakelen die in huis kan helpen. Ook je familie of de andere ouder kan helpen. Probeer daarnaast, als dat kan, bepaalde taken niet zelf te doen.

Ga ook niet in bad. Je leest er meer over in ons artikel in bad na de bevalling. Houd het litteken schoon en droog. Was het met een milde zeep en spoel het goed af. 

Krab niet aan het korstje, zodat je de wondgenezing niet vertraagt. 

De eerste dagen

Maak het litteken goed schoon en ontsmet het indien nodig. De wondgenezing is namelijk het actiefst rond de 7e tot de 12e dag. Op de 12e dag kan het litteken wat vocht afgeven en onaangenaam aanvoelen. Dat kan heel normaal zijn, maar raadpleeg zo nodig gerust een zorgverlener (verloskundige, gynaecoloog, verpleegkundige enz.). 

Na 2 tot 3 weken

Begin met masseren met een crème, bijvoorbeeld een crème met sheaboter, of een biologische olie (kokosolie, rozenbottelolie enz.). Ga bij voorkeur enkele maanden door met masseren, vooral om verklevingen te helpen voorkomen. Vraag gerust een zorgverlener (verloskundige, gynaecoloog, verpleegkundige enz.) om je te laten zien hoe je het litteken masseert. 

Na 1 maand kun je ook een siliconenpleister gebruiken. 

Het liefst masseer je het litteken in het begin elke dag een paar minuten, als onderdeel van je routine. Masseer aanvankelijk niet te stevig, want dat kan onaangenaam zijn of zelfs pijn doen. 

Daarna kun je minder vaak masseren, bijvoorbeeld meerdere keren per week. 

Als de huid na 3 weken of 1 maand genezen en goed gesloten is, kun je weer ontharen of scheren.

Let op: het litteken blijft gevoelig. Ontharen met hars kan nog lange tijd pijnlijk zijn. Probeer het eerst op een klein stukje huid. Iedere vrouw is anders, dus kijk wat voor jou prettig voelt. 

Gedurende enkele maanden

Laat je begeleiden door een fysiotherapeut, met name voor de revalidatie van je buikspieren. Deze begeleiding kan gedurende 2 maanden na de bevalling plaatsvinden. Het gaat om 10 sessies gedurende 2 jaar en 2 maanden, die voor 100% worden vergoed. 

Een osteopaat kan ook belangrijk zijn bij verklevingen rond het litteken en voor je rug, al wordt een behandeling niet altijd vergoed. 

Ook acupunctuur en chiropractie bieden mogelijk interessante mogelijkheden bij verklevingen. 

Van de eerste uren op de kraamafdeling tot je terugkeer naar huis: bekijk onze replay over het herstel na een keizersnede met Raphaëlle Buhot de Launay, verloskundige op een kraamafdeling van niveau 3 in Parijs.

Onmiddellijk na de bevalling: 

- Houd het litteken schoon en droog

- Reinig met een milde zeep en spoel goed na

- Vermijd krabben aan de korst

- Let op je bewegingen en vermijd inspanningen

Na volledige sluiting: 

- Hydrateer met een herstellende crème

- Masseer voorzichtig 

- Bescherm tegen de zon met een totale zonnebescherming om hyperpigmentatie te voorkomen

- Let op je bewegingen en vermijd inspanningen

Aarzel niet om je te laten begeleiden door zorgprofessionals (arts, vroedvrouw, gynaecoloog, enz.). 

Een slecht verzorgd litteken kan leiden tot infecties of complicaties. Raadpleeg een arts, je gynaecoloog-verloskundige, enz. als je het volgende opmerkt:

Overmatige roodheid en warmte rond het litteken.
Verdachte afscheiding (pus, geelachtig vocht, onaangename geur).

Aanhoudende hevige pijn.
Onverklaarde koorts.
Opening van het litteken.

Deze tekens kunnen wijzen op een infectie, een ontsteking of een slechte genezing. Afhankelijk van de vastgestelde diagnose kan dan medische behandeling nodig zijn.

Infectie van het keizersnedelitteken

In de eerste dagen na de keizersnede, als je pijn hebt, je litteken rood is, vocht afscheidt en je koorts hebt, is de kans groot dat je een infectie hebt. 

Let op: je litteken kan vocht afscheiden zonder dat er sprake is van een infectie. Koorts is de belangrijkste indicator van infectie. Aarzel niet om een arts te raadplegen voor een diagnose en een passende behandeling. 

Jeuk en ongemak van het keizersnedelitteken

Het is gebruikelijk dat het litteken jeuk veroorzaakt. Tijdens het genezingsproces kunnen onder andere tintelingen, een onaangenaam gevoel bij aanraking, gevoelloosheid, een trekkend gevoel en blaasjes optreden. 

Een litteken dat in de eerste 15 dagen jeukt, hangt direct samen met het genezingsproces. Meestal is dat normaal.

Deze jeuk kan echter ook door de volgende punten worden veroorzaakt. 

De adhesies  

Dit wordt gekenmerkt doordat de weefsellagen onderling niet goed genezen maar eerder als een netwerk. Verschillende lagen genezen samen, wat min of meer ernstige pijn kan veroorzaken. Deze adhesies kunnen organen aan elkaar vasthechten. Het feit dat je pijn hebt, moet je aanzetten om na te denken over hoe je geneest en om actie te ondernemen. 

Het belangrijkste doel is het voorkomen van deze adhesies of ze te "breken" door middel van massages: osteopathie, kinesitherapie (100% terugbetaald door de sociale zekerheid op voorschrift gedurende 2 jaar na de bevalling), tecartherapie: radiofrequentie ter hoogte van het litteken (een techniek die gedeeltelijk wordt terugbetaald door de sociale zekerheid). Wanneer er veel adhesies zijn, kan een chirurgische ingreep nodig zijn, maar het risico op terugval is echter aanzienlijk. 

Een keloïdlitteken

Keloïde keizersnedelittekens verschijnen al in de ontstekingsfase, tussen 7 en 10 dagen na de bevalling. Deze littekens zullen vezelig, verheven en hard aanvoelen en soms een pijnlijk gevoel veroorzaken. Dit litteken zal zich uitbreiden voorbij de wond. Het zal de huid ophogen en de randen die samengegroeid zijn overschrijden. Het kan meer dan 18 maanden aanhouden. 

Een hypertrofisch litteken 

Hypertrofische keizersnedekratten zullen na 3 weken verheven zijn, ze zullen in de loop van enkele maanden afnemen en na 1 à 2 jaar verminderen. Ze zullen rood, verheven en min of meer gevoelig zijn.    

Enkele mogelijke acties: 

Er kunnen corticosteroïden worden voorgeschreven via infiltratie of in de vorm van crèmes of zalven.

De collageeninfiltatie.

Pressotherapie met silicone.

Compressiekledij dragen.

De gefixeerde kleurstofflaser.

De chirurgie. 

Plooi na een keizersnede

Afhankelijk van de gebruikte keizersnedtechniek kan er een plooi boven het litteken ontstaan. Deze plooi bestaat uit lymfevloeistof die zich ophoopt. Normaal gezien zal die vanzelf verdwijnen, door regelmatige massages of met de hulp van een zorgprofessional (osteopaat of kinesitherapeut). Die zal LPG toepassen, een mechanische draineringstechniek met een apparaat, of een manuele lymfedrainage. 

Goed zorgen voor je keizersnedewond is essentieel voor een snel en complicatievrij herstel. Met de juiste verzorging en regelmatige massage is het mogelijk het uiterlijk ervan te minimaliseren en het risico op infecties te vermijden. Vergeet niet dat dit litteken je eraan herinnert dat je een van de mooiste ontmoetingen van je leven hebt meegemaakt! Raadpleeg bij twijfel of abnormale symptomen snel een zorgprofessional (arts, verloskundige, gynaecoloog).

Een keizersnede hoeft niet voor altijd te betekenen dat je altijd via keizersnede bevalt! Een vaginale bevalling is in bepaalde gevallen mogelijk bij een volgende zwangerschap. Er bestaat echter een risico op baarmoederruptuur. Lees meer in ons artikel over devbac (vaginale bevalling na keizersnede).

Met dank aan mama die een keizersnede heeft gehad voor het nalezen van dit artikel.