Hoe verbeter je de eicelkwaliteit: strategieën om de vruchtbaarheid te optimaliseren

Eicelkwaliteit verwijst naar het vermogen van een eicel (of ovum) om bevrucht te worden door een zaadcel en zich te ontwikkelen tot een levensvatbaar embryo [1]. Het hangt af van verschillende factoren, waaronder de integriteit van het DNA, de gezondheid van de mitochondriën, de cytoplasmatische en nucleaire processen, alsook de hormonale omgeving. Een goede eicelkwaliteit is essentieel voor een succesvolle voortplanting.

Een verminderde eicelkwaliteit kan leiden tot chromosomale afwijkingen, ineffectieve bevruchting, slechte innesteling van embryo's en miskramen. Vrouwen die te maken hebben met een lage eicelkwaliteit kunnen moeite hebben om zwanger te worden, zelfs met behandelingen via vruchtbaarheidsbehandelingstraject. Bovendien dalen de slaagpercentages van IVF aanzienlijk wanneer de eicelkwaliteit aangetast is, wat vaak de vraag oproept hoe de eicelkwaliteit gericht verbeterd kan worden.

De impact van leeftijd

Leeftijd is een van de belangrijkste oorzaken die hierop van invloed zijn. Naarmate vrouwen ouder worden, neemt de eierstokreseve neemt af, en de resterende eicellen vertonen vaak een verminderde kwaliteit. De niveaus vanlaag anti-Mülleriaans hormoon (AMH) en een verhoogd FSH (follikelstimulerend hormoon) zijn belangrijke indicatoren van deze reserve en indirect van de kwaliteit van de eicellen. Het is dan ook essentieel om deze niveaus te monitoren wanneer je op zoek bent naar manieren om de eicelkwaliteit te verbeteren [2].

Sommige jonge vrouwen vertonen echter een vroegtijdige veroudering van de eierstokken, wat leidt tot een afname van de vruchtbaarheid.

Stress en leefstijl

Chronische stress kan het hormonale evenwicht verstoren (FSH, oestrogenen, enz.), waardoor de eisprong en de groei van de eicellen worden beïnvloed. Een verhoogd niveau van hormonen zoals cortisol vermindert de productie van oestradiol, wat leidt tot een verslechtering van de eicelkwaliteit [3].

Een sedentaire levensstijl, roken, overmatig alcoholgebruik en een onevenwichtige voeding kunnen eveneens een negatieve impact hebben [4]. Om hier effectief op in te spelen, is het essentieel na te denken over hoe je de eicelkwaliteit kunt verbeteren door veranderingen in leefstijl.

Blootstelling aan hormoonverstorende stoffen

Chemische stoffen in bepaalde plastics, cosmetica en huishoudelijke producten kunnen werken als hormoonverstorende stoffen, wat de hormonale functie verstoort en de eicelkwaliteit beïnvloedt.

De impact van oxidatieve stress

Oxidatieve stress wordt veroorzaakt door een overschot aan vrije radicalen (reactieve zuurstofsoorten). Het verstoort de werking van de eicellen, veroorzaakt DNA-schade, tast de mitochondriën* aan en kan de eicelkwaliteit verminderen. 

Bepaalde factoren hebben met name een impact: leefstijl, voeding, luchtvervuiling, angst, ziektes, tabak en alcohol. Omgekeerd zijn antioxidanten (waaronder vitamine C en E) en antioxiderende cofactoren (zoals selenium, zink en koper) in staat vrije radicalen te elimineren, op te vangen of de vorming van reactieve zuurstofsoorten te onderdrukken [5].

*Mitochondriën zijn: noodzakelijk voor de goede opbouw van de meiotische spoel, de scheiding van chromosomen, de groei, de bevruchting en de vorming van het embryo [6].

De follikelvloeistof en de bestanddelen ervan zijn eveneens nauw verbonden met de omgeving van de eicel. Ze hebben met name een grote invloed op het rijpingsproces [7]. Reactieve zuurstofsoorten in deze vloeistof zullen een grote impact hebben. 

Gynaecologische aandoeningen die de eicelkwaliteit beïnvloeden

Endometriose heeft een impact. Bij deze aandoening, waarbij het baarmoederslijmvlies zich buiten de baarmoeder ontwikkelt, zijn er mitochondriale afwijkingen in de eicellen aangetoond, wat hun kwaliteit vermindert [8]. Lees meer hierover in ons artikel over endometriose en zwangerschap.

Ondanks een groot aantal follikels produceert een vrouw met het polycysteus-ovariumsyndroom (PCOS) produceert weinig eicelletjes van goede kwaliteit, waardoor de kansen op zwangerschap afnemen [9].

Evenwichtige voeding

Een voedingspatroon rijk aan essentiële voedingsstoffen is cruciaal voor de vruchtbaarheid. Voedingsmiddelen die rijk zijn aan antioxidanten, zoals kleurrijke groenten en fruit, helpen eicellen te beschermen tegen oxidatieve schade. Omega 3-vetzuren, aanwezig in met name kleine vette vis, zijn gunstig voor de celmembranen van eicellen. Het toepassen van deze voedingsstrategie is een van de concrete antwoorden op de vraag hoe je de eicelkwaliteit via voeding kunt verbeteren.

Studies tonen aan dat het volgen van een mediterraan dieet (rijk aan noten, plantaardige oliën, groenten, fruit, vis en peulvruchten, met een lage consumptie van zuivelproducten) gunstig zou zijn [10]. 

Als we echter kijken naar het "westers dieet", dan suggereren gegevens uit dieronderzoek dat een vetrijk dieet negatieve invloed heeft op het proces van eicelvorming en folliculaire ontwikkeling, waarbij ontstekingen en oxidatie in de follikels en de eicel toenemen. Het is ook geassocieerd met defecten op het niveau van de embryo's [11].

Essentiële micronutriënten

Ze zijn onmisbaar voor het algehele welzijn, de vruchtbaarheid en de eicelkwaliteit [12]. 

Sommige zijn van essentieel belang, met name: 

Vitamine D: verhoogt de kans op zwangerschap, beïnvloedt de eicelkwaliteit. [13][14]

Vitamine B9 (gemethyleerd folaat (5-mthf)): vermindert homocysteïne, verbetert vruchtbaarheid en de kwaliteit van eicellen en embryo's, verbetert de eierstokreseve. [15][16][17][18]

B2, B6, B12: gunstig voor de groei van eicellen en embryo's. [19]

DHA: verbetert de embryokwaliteit en het succes van IVF. [20] 

Zink: essentieel voor de groei en kwaliteit van eicellen, activeert de eicelactivering ("zinkvonk"). [21]

IJzer: levert zuurstof aan de eierstokken, wat onmisbaar is voor de rijping van eicellen, en draagt bij aan de ontvankelijkheid van het endometrium. [22][23]

Magnesium: antioxidant, behoudt de eicelkwaliteit, draagt bij aan een goede werking van het endometrium. [24]

Jodium: ondersteunt de schildklierfunctie, onmisbaar voor de folliculaire groei van eicellen. [25]

Selenium: antioxidant, draagt bij aan de schildklierfunctie, ondersteunt het glutathionperoxidase. [26]

Vitamines E en A: gecorreleerd aan de kwaliteit van eicellen en embryo's. [27]

Zo kan het nemen van een voedingssupplement zwangerschap multivitaminen vanaf de kinderwens een hulpmiddel zijn om in de voedingsbehoeften te voorzien en de vruchtbaarheid te ondersteunen. De kwaliteit van de eicel die je op dit moment hebt, weerspiegelt je voedingsstatus van 3 maanden geleden.

Gerichte suppletie

Bepaalde belangrijke actieve stoffen zijn onderzocht in wetenschappelijke studies om hun werkzaamheid bij het verbeteren van de eicelkwaliteit aan te tonen. Dat geldt met name voor de actieve stoffen in de onderstaande tabel.

Regelmatige lichaamsbeweging

Matige lichaamsbeweging verbetert de bloedcirculatie naar de voortplantingsorganen, bevordert de hormonale balans en vermindert angstgevoelens. Activiteiten zoals wandelen, de prenatale yoga of zwemmen zijn bijzonder gunstig voor wie zich afvraagt hoe de eicelkwaliteit op natuurlijke wijze te verbeteren [33].

Ontspannen

Ontspanningstechnieken zoals meditatie, diep ademhalen en mindfulness kunnen helpen angstklachten te verminderen, waardoor de hormonale balans en de kwaliteit van de eicellen verbeteren.

Toxines vermijden

Het verminderen van blootstelling aan giftige stoffen, zoals tabak, alcohol en hormoonverstorende stoffen, is essentieel.

Medische begeleiding

Een professional raadplegen om de ovariumreserve en hormonale waarden te beoordelen en persoonlijk advies te krijgen is cruciaal, zeker bij moeilijkheden om zwanger te worden. Deze stap is vaak onmisbaar in elke aanpak die erop gericht is te begrijpen hoe de eicelkwaliteit op wetenschappelijke wijze te verbeteren en om een aangepaste behandeling te krijgen.

Het verbeteren van de kwaliteit van je eicellen vraagt een holistische aanpak: een voeding rijk aan nutriënten, regelmatige lichaamsbeweging, een effectief beheer van angstgevoelens en een verminderde blootstelling aan toxines. Een gerichte suppletie kan ook een sleutelrol spelen, met name voor vrouwen die te maken hebben met reproductieve uitdagingen. Jezelf afvragen hoe je de eicelkwaliteit kunt verbeteren, helpt je om weloverwogen keuzes te maken om de kansen op een positieve zwangerschapstest.