Gewichtstoename en menopauze (overgang): waarom sla ik ineens alles op?

Decennialang spelen je oestrogenen een centrale rol in je stofwisseling. Ze helpen je cellen onder meer goed te reageren op insuline, het hormoon dat ervoor zorgt dat glucose als energiebron de cellen binnenkomt. Oestrogenen ondersteunen ook de manier waarop je lichaam vet als brandstof gebruikt in plaats van het op te slaan[1].

Wanneer het oestrogeengehalte tijdens de perimenopauze daalt en vervolgens in de menopauze (overgang) verder afneemt, raakt dit evenwicht verstoord. De cellen worden geleidelijk minder gevoelig voor insuline[2]. Dit heet insulineresistentie. Concreet betekent dit dat het lichaam meer insuline moet aanmaken om hetzelfde werk te doen. Die extra insuline bevordert de opslag van vet in plaats van het gebruik ervan[3]. Ook de lever wordt minder efficiënt in het verbranden van vet, wat de vetopslag bevordert.

Nog een opvallende verandering: het vet verdeelt zich
anders over het lichaam. Vóór de menopauze (overgang) slaat het zich vooral op
rond de heupen en dijen. Als de oestrogeenspiegels dalen, verplaatst het zich
naar de buik, in de vorm van zogenoemd ‘visceraal vet’, dat
de organen omringt. Dat verklaart het bekende buikje, die zelfs kan ontstaan zonder
dat je in totaal echt aankomt.

Daar komt bij dat het energieverbruik in rust geleidelijk afneemt: het aantal calorieën dat je lichaam van nature verbrandt, zelfs zonder inspanning. Die daling hangt deels samen met het wegvallen van de effecten van oestrogeen en progesteron op de stofwisseling.

Laten we stilstaan bij een belangrijk punt: gewichtstoename bij vrouwen begint niet pas bij de eerste opvliegers of wanneer de menstruatiecyclus, menstruatie stopt. Meerjarige vervolgstudies laten zien dat veranderingen in de lichaamssamenstelling, namelijk een toename van de vetmassa en een afname van de spiermassa, al versnellen in de twee jaar vóór de laatste menstruatiecyclus, menstruatie, midden in de perimenopauze[4]. Daarom hebben zoveel vrouwen het gevoel zonder aanwijsbare reden aan te komen, terwijl ze nog een cyclus hebben, ook al is die wat onregelmatig.

Deze versnelling stabiliseert zich doorgaans na enkele jaren in de menopauze (overgang). Dit nieuwe evenwicht blijft bestaan als er niets wordt gedaan om het te beïnvloeden. Als je in deze fase zit, lees dan ons artikel over hoe je kunt afvallen tijdens de perimenopauze waarin we de mogelijkheden voor deze periode bespreken.

De daling van het oestrogeengehalte staat nooit op zichzelf. Verschillende andere processen die bij deze levensfase horen, kunnen erbij komen en het voor vrouwen in de menopauze (overgang) nog moeilijker maken om hun gewicht te beheersen.

Tot deze factoren behoren:

• Een verslechterde slaap: slaapproblemen treffen 40 tot 60 % van de vrouwen tijdens de overgang naar de menopauze, onder meer door nachtelijke opvliegers. Een slechte slaapkwaliteit kan namelijk de regulering van honger- en verzadigingshormonen verstoren, wat tussendoor eten en een hogere calorie-inname in de hand werkt[5].
• Cortisol, dat met de leeftijd vaak stijgt: als dit stresshormoon langdurig verhoogd blijft, verergert het de insulineresistentie die al door de daling van oestrogenen is ontstaan. Sommige zogenoemde adaptogene planten, zoalsashwagandha, ondersteunen het vermogen van het lichaam om met stress om te gaan.
• Afnemende spiermassa: dit wordt sarcopenie, versnelt dit proces rond de menopauze (overgang) door hormonale veranderingen. Spieren verbruiken namelijk veel energie, zelfs in rust. Minder spiermassa betekent dus een tragere ruststofwisseling[6].
• Minder lichaamsbeweging: dit komt vrij vaak voor tijdens de menopauze (overgang), wanneer vermoeidheid en andere symptomen het dagelijks leven sterker beïnvloeden.
• Een minder goed werkende schildklier: schildklieraandoeningen, met name een traag werkende schildklier, komen vaker voor naarmate je ouder wordt. Ook zij kunnen de stofwisseling vertragen en gewichtstoename bevorderen. Als je twijfelt, vooral wanneer gewichtstoename gepaard gaat met ernstige vermoeidheid, het snel koud hebben of haaruitval, kan een onderzoek bij je arts uitwijzen of dit een mogelijke oorzaak is.

Samengevat, factor voor factor

Het goede nieuws is dat dit nieuwe evenwicht in de stofwisseling, dat de gewichtstoename verklaart, zeker niet onvermijdelijk is. Verschillende maatregelen kunnen in deze periode helpen:

• Krachttraining is waarschijnlijk de effectiefste aanpak. Door het verlies van vetvrije massa te beperken, helpt het je energieverbruik in rust op peil te houden. Regelmatig bewegen, ook op een rustigere manier zoals met yoga, helpt eveneens om beter te slapen en verschillende klachten te verminderen. De inname van creatine als aanvulling kan helpen de spiermassa te ondersteunen.
• Wat voeding betreft, is het belangrijk te streven naar voldoende eiwitten om de spiermassa te
  ondersteunen; vezels voor het verzadigingsgevoel en het darmmicrobioom; en minder ultrabewerkte producten, die pieken in de bloedsuikerspiegel en ontstekingen bevorderen.
• Tot slot zijn slaap en stressbeheersing geen bijzaak. Ze hebben namelijk rechtstreeks invloed op de
  hormonen die de eetlust en de opslag van vet reguleren.
• Naast deze aanpassingen kan gerichte voedingsondersteuning ook een plaats hebben, onder de voedingssupplementen voor de menopauze (overgang).

Voor deze door meerdere factoren veroorzaakte vertraging van de stofwisseling biedt Jolly Mama Metabolism Support aan, het voedingssupplement ter ondersteuning van de stofwisseling ontwikkeld om vrouwen in de perimenopauze en menopauze (overgang) te ondersteunen bij het behouden van een actieve stofwisseling.

De formule combineert drie elkaar aanvullende werkzame stoffen:

• Metabolaid®, een extract van citroenverbena en hibiscus, waarvan in verschillende klinische onderzoeken het effect op de lichaamssamenstelling en op verzadigingsmarkers zoals GLP-1 is onderzocht. Deze resultaten wijzen op een mogelijkheid die aansluit bij de mechanismen die een rol spelen tijdens de menopauze (overgang)[7].
• Kaneel, waarvan de invloed op de regulering van de bloedsuikerspiegel en het lipidenprofiel tot de best gedocumenteerde onder de plantaardige stoffen behoort, met talrijke onderzoeken[8].
• Zink in de vorm van bisglycinaat voor een betere opname[9], dat bijdraagt aan de normale stofwisseling
  van koolhydraten en vetzuren en aan de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress: twee erkende en gedocumenteerde functies[10].

Samen kunnen deze drie werkzame stoffen bijdragen aan de ondersteuning van de insulinegevoeligheid en een goede vetstofwisseling, in een periode waarin de natuurlijke reguleringsprocessen onder druk staan door de daling van het oestrogeengehalte.

Let op: Metabolism Support is niet bedoeld als vervanging voor een passende levensstijl, goede slaap, evenwichtige voeding en lichaamsbeweging. Het is een aanvulling op deze pijlers om je stofwisseling tijdens deze overgang te ondersteunen.