Foliumzuur tijdens de zwangerschap: alles wat je moet weten

Vitamine B9 (foliumzuur of folaat) is de onmisbare en essentiële vitamine voor het lichaam. Gemethyleerd folaat (5-mthf) is betrokken bij vele biologische functies, waaronder celdeliding en DNA-synthese [1]. Tijdens de zwangerschap zijn deze processen bijzonder cruciaal voor een harmonieuze groei van de foetus.

Gemethyleerd folaat (5-mthf) is ook erg belangrijk voor de aanmaak van rode en witte bloedcellen [2]. Het speelt ook een rol bij het functioneren van het zenuwstelsel en het immuunsysteem [3].

Vanaf de conceptie draagt deze vitamine actief bij aan de vorming van het neurale buis, waaruit de hersenen en het ruggenmerg van het kind ontstaan. Foliumzuur wordt daarom preventief voorgeschreven om het risico op neurale buisdefecten te beperken. Zo toonde een studie aan dat een dagelijkse periconceptionele inname van 400 µg foliumzuur bij vrouwen het risico op neurale buisdefecten met ongeveer 60% vermindert [4]. Een andere studie toonde een beschermend effect van 72% aan [5]. 

Bovendien is het ook gunstig voor de vruchtbaarheid. Studies tonen aan dat gemethyleerd folaat (5-mthf) mogelijk gunstige effecten heeft op de vruchtbaarheid, door in te werken op de kwaliteit van eicellen en embryo's [6].

Uit de SU.VI.MAX-studie blijkt dat driekwart van de vrouwen een lagere inname heeft dan de aanbevelingen. 

Een tekort aan vitamine B9 kan aangeboren afwijkingen van de neurale buis bij het ongeboren kind veroorzaken [7]. Een ontoereikende status van gemethyleerd folaat (5-MTHF) bij de moeder is ook in verband gebracht met een laag geboortegewicht, vroeggeboorte en foetale groeivertraging [8]. Bovendien zijn verhoogde homocysteïnespiegels (die aanwezig zijn bij onvoldoende inname) geassocieerd met terugkerende miskramen [9], maar ook met een verhoogd risico op ruptuur of loslating van de placenta [10].

Over het algemeen zijn de gevolgen van een tekort aan gemethyleerd folaat (5-MTHF) gerelateerd aan de rol ervan bij de DNA-synthese. Een tekort kan leiden tot een afname van de celdeling, met name bij de vernieuwing van rode en witte bloedcellen, darmcellen en levercellen [11].

Een tekort treedt op wanneer de concentratie van gemethyleerd folaat (5-MTHF) in de rode bloedcellen lager is dan 100 µg/L. Een matig tekort wordt vastgesteld wanneer de waarden liggen tussen 100 en 200 µg/L [12].

Het wordt aanbevolen om te beginnen met suppletie aan het begin van de zwangerschap en zelfs al een paar maanden daarvoor. Deze ontwikkelingsafwijking treedt namelijk op in de 4e week van de zwangerschap, met andere woorden op een moment waarop je nog niet weet dat je zwanger bent! 

Daarvoor bevelen internationale richtlijnen een suppletie aan van 400 µg in de vorm van een geneesmiddel of voedingssupplement, 4 weken voor de conceptie en 8 weken daarna, naast een geoptimaliseerd voedingspatroon dat rijk is aan gemethyleerd folaat (5-mthf). 

Vitamine B9 of gemethyleerd folaat (5-mthf) op je bord

Gemethyleerd folaat (5-mthf) komt voor in onze voeding, met name in groene bladgroenten, fruit, peulvruchten, lever en biergist. Gemethyleerd folaat (5-mthf) in voeding is echter weinig stabiel en is gevoelig voor licht en warmte. Bij de verwerking van voedsel kan tot 30 % van het van nature aanwezige gemethyleerd folaat (5-mthf) verloren gaan, afhankelijk van de gebruikte bereidingswijze [13].

Bij stomen gaat bijvoorbeeld vrijwel niets verloren, in tegenstelling tot koken in water.

Vitamine B9 in voedingssupplementen

Het verschil tussen foliumzuur en gemethyleerd folaat

De vorm van vitamine B9 die het lichaam kan opnemen en gebruiken, is de actieve vorm. Die wordt ook wel de "gemethyleerde vorm" of "methylfolaat" genoemd. 

Foliumzuur is een synthetische, niet-gemethyleerde vorm. Na opname wordt foliumzuur via opeenvolgende omzettingen omgezet in de actieve vormen van vitamine B9. 

Om foliumzuur om te zetten in gemethyleerd folaat (5-mthf), zijn meer dan 7 functionele genen en meer dan 7 functionele enzymen nodig. Ook zijn nutritionele cofactoren nodig (voedingsstoffen die nodig zijn voor de werking van enzymen) en een gezonde omgeving (lage niveaus van zware metalen, infecties, gifstoffen enz.). Deze reacties verlopen zeer langzaam en kunnen ook snel verzadigd raken [14].

Dat alles kost veel energie en is niet altijd mogelijk.

Sterker nog: niet iedereen kan foliumzuur even goed omzetten… 

Met name mutaties kunnen de activiteit van een enzym genaamd MTHFR verminderen. Dit enzym speelt een rol bij de stofwisseling van gemethyleerd folaat (5-mthf). Van de algemene bevolking heeft 60 à 70% minstens één van de twee varianten van het gen. Daardoor wordt de omzetting van foliumzuur naar de actieve vorm verhinderd of verminderd [15]. 

Je kunt de werking van je MTHFR-enzym laten controleren. Vraag daarvoor je arts om je genetische MTHFR-polymorfisme met een biologisch onderzoek te beoordelen.

Het juiste vitamine B9-supplement kiezen 

Of je deze mutatie nu hebt of niet, het eenvoudigst is om te kiezen voor een actieve vorm van vitamine B9 die al gemethyleerd is. Dat scheelt je lichaam een omzettingsstap!

De vorm "methylfolaat" is effectiever in het verbeteren van de gemethyleerd folaat (5-mthf)-status [16] en wordt waarschijnlijker aan de foetus doorgegeven dan foliumzuur [17]! 

Wil je zeker zijn van een goede inname van vitamine B9, zoek dan op het etiket naar de vorm 5-methyltetrahydrofolaat. Supplementen op basis van citroen- of spinazie-extract bevatten ook de actieve vorm. 

Onze snack voor tijdens de zwangerschap Vanifique bevat gemethyleerd folaat (5-mthf) uit een spinazie-extract.

Folates Mama,’ het alternatief voor foliumzuur, met gemethyleerde, gepatenteerde vitamine B9 Quatrefolic®

Ons assortiment van voedingssupplement voor de zwangerschap (Baby Bump, Bump Essentials en Bump Powder) bevatten de vorm 5-methyltetrahydrofolaat (Quatrefolic®), de gepatenteerde vorm die direct kan worden opgenomen. 

Foliumzuur en zwangerschap zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Foliumzuur is een sleutelelement voor de goede ontwikkeling van de foetus en de gezondheid van de zwangere vrouw. De rol ervan bij de vorming van het zenuwstelsel van de baby en het vermogen om aangeboren afwijkingen te voorkomen, maken het een essentieel voedingsstof vanaf de eerste dagen van de zwangerschap.

Een evenwichtige voeding gecombineerd met een passend supplement draagt bij aan een voldoende inname van vitamine B9 en helpt zo complicaties door een tekort te voorkomen. Voor een zorgeloze zwangerschap is het daarom aan te raden om vitamine B9 proactief in te nemen, bij voorkeur al voor de zwangerschap. Bovendien is het gebruik ervan bij een kinderwens gunstig voor de vruchtbaarheid. 

Bovendien heeft het metabolisme van gemethyleerd folaat (5-mthf) andere vitamines en mineralen nodig om goed te functioneren, zoals vitamine B12 en de choline als supplement. Kiezen voor vitamines zwangerschap die deze voedingsstoffen bevat, is dan ook een goede keuze. Ons supplement choline zwangerschap helpt ook om in de behoeften te voorzien. 

Tijdens de borstvoeding zijn de behoeften ook hoog. Het is aan te raden om gemethyleerd folaat (5-mthf) tijdens de borstvoeding te blijven innemen, via een voedingssupplement post partum bijvoorbeeld.