Hoe vergroot je je melkproductie?

Na een moeilijke zwangerschap, een keizersnede, een vroeggeboorte of een scheiding van je baby direct na de geboorte kan het moeilijk zijn om met borstvoeding te beginnen en een stabiele melkproductie op gang te brengen.

Aarzel niet om hulp te vragen aan een IBCLC-lactatiekundige. Zij kan je begeleiden met beproefde strategieën, waaronder extra stimulatie met een borstkolf.

Hier zijn enkele tips die moeders vaak goed helpen:

–  Vaker aanleggen (soms kun je het aantal voedingen verdubbelen of zelfs verdrievoudigen)
–   Je borst samendrukken terwijl je baby drinkt om de melkoverdracht te vergroten
–   Je borsten beter legen door na de voeding een borstkolf te gebruiken
– Voeding eten die de melkproductie bevordert. Lees ons artikel over galactagoog, melkproductiebevorderende voeding

Fanny, klant van Jolly Mama

 “Mijn melkproductie nam af nadat ik een week flink ziek was geweest. Ik moest weer aan het werk en had veel stress en was erg moe. Deze supplementen hebben me geholpen, terwijl ik mijn melkproductie ook stimuleerde door regelmatiger te kolven.”

Techniek uitgelicht: power pumping om meer melk af te kolven

Als je een elektrische borstkolf (Voorbeelden van modellen: Medela, Symphony of Freestyle) kun je power pumping proberen. Bij deze afkolftechniek wissel je gedurende een uur kolven en rust af (20 min kolven / 10 min rust / 10 min kolven / 10 min rust / 10 min kolven). Door de clustervoedingen van een baby tijdens een groeispurt na te bootsen, geef je je lichaam een krachtig signaal om de melkproductie binnen 48h tot 72h te verhogen.

Voor sommige moeders die vanwege hun studie of werk gescheiden zijn van hun baby, kan het ook lastig zijn om de melkproductie op peil te houden. Dat komt vooral doordat de kolfrequentie niet aansluit bij hun individuele behoeften. Moeders krijgen bij hun terugkeer naar het werk nog te vaak het advies om alleen 's ochtends en 's avonds borstvoeding te geven. Deze simplistische aanpak leidt doorgaans eerst tot stuwing en daarna onvermijdelijk tot een afname van de melkproductie.

Een van de beste manieren om je melkproductie op het gewenste niveau te houden, is je borsten even vaak te legen als wanneer je bij je baby bent. Als je baby 11 keer per 24h aan de borst drinkt, zorg dan dat je je borsten ook 11 keer kunt stimuleren. Vallen bijvoorbeeld 4 voedingen in de tijd dat je niet bij je baby bent, dan compenseer je dat door op je werk 4 keer te kolven. 

Marie, medeoprichtster van Jolly Mama:
"Na een achtergebleven placenta heb ik drie dagen power pumping geprobeerd, naast het nemen van een moringasupplement op advies van mijn IBCLC-lactatiekundige. Op de tweede dag merkte ik dat ik meer melk afkolfde. Op de derde dag merkte ik dat mijn dochter langer bleef slikken. Na vier dagen was mijn melkproductie flink toegenomen!"

Hoe effectiever je baby drinkt, hoe meer melk je lichaam zal produceren.  

Als niet aan de behoefte van je baby aan moedermelk wordt voldaan, zal je kind vanzelf vaker en langer willen drinken. Daarom is het belangrijk om je baby altijd op verzoek de borst aan te bieden, zowel om je lactatie op gang te brengen als om deze op het gewenste niveau te houden. Naarmate de weken verstrijken, wordt je baby geleidelijk efficiënter en reguleert hij zelf zijn vraag zonder dat je hem een ritme hoeft op te leggen. De melkproductie berust op het principe van “vraag en aanbod”. Je lichaam past zich aan de behoeften van je baby aan. Als je niet regelmatig borstvoeding geeft of de frequentie van de voedingen vermindert, past de melkproductie zich automatisch aan. Je lichaam kan dan minder melk produceren.

Wat als het een “groeispurt” is? 

De episodes van “marathonvoedingen”, waarbij je baby vrijwel elk uur om de borst kan vragen, zijn normaal. Ze dragen bij aan het behoud van een hoge lactatie. Ze komen meestal voor rond 3 weken, 6 weken, 3 maanden, 4 maanden, 5 maanden en 6 maanden. Op zulke momenten kun je het gevoel hebben dat je borsten leeg zijn, waardoor twijfel kan ontstaan. Geen paniek: door spontaan in te gaan op de toegenomen vraag van je kind, is de kans groot dat je borsten binnen enkele dagen weer voller met melk aanvoelen. 

Carole Hervé, lactatiekundige IBCLC

“Dit verschijnsel komt overeen met de natuurlijke werking van de lactatie: hoe meer de baby drinkt, hoe meer de borstklier wordt gestimuleerd, waardoor de melkproductie afhankelijk van de behoeften kan worden behouden of verhoogd. Onderzoekers, met name Davanzo en Baldassarre (2024) (1), benadrukken dat er geen solide gegevens zijn die regelmatige en biologisch veroorzaakte groeispurten in het eerste levensjaar aantonen. 

Veel gedragingen van baby's — huilen, zeer kort op elkaar volgende voedingen, onrust — worden vaak toegeschreven aan “groeispurten”, waarmee wordt gesuggereerd dat de baby groeit, aankomt en dus meer melk nodig heeft. In werkelijkheid komen deze gedragingen meestal overeen met fasen van neurologische en psychomotorische ontwikkeling. Een baby die heel vaak drinkt, betekent niet dat hij meer melk drinkt; hij neemt gewoon vaker kleine hoeveelheden om de productie te stimuleren en ervoor te zorgen dat hij binnen 24 uur krijgt wat hij nodig heeft.

Het gevoel dat je te weinig melk hebt, kan ook ontstaan wanneer de frequentie van de voedingen toeneemt, maar de objectieve indicatoren — regelmatige gewichtstoename, natte luiers en frequente ontlasting, hoorbaar slikken tijdens de voedingen — normaal blijven. Onder deze omstandigheden is het begrip “groeispurt” voorbarig en kan het zelfs gevaarlijk zijn als het ertoe leidt dat kunstvoeding te vroeg wordt geïntroduceerd of het ritme van de voedingen wordt aangepast. 

Het is daarom relevanter om te spreken van piekdagen of ontwikkelingspieken, momenten waarop de baby zijn gedrag aanpast om te voldoen aan zijn behoefte aan comfort, veiligheid en stimulatie van de lactatie, zonder dat er noodzakelijkerwijs sprake is van een fysieke toename van de groei. De objectieve signalen aandachtig observeren en reageren op de vragen van je baby helpen niet alleen om de melkproductie te behouden, maar ook om je gerust te stellen en deze periodes rustiger door te komen.”

Deze dagen lijken waarschijnlijk eindeloos en je hebt nauwelijks tijd om even tot rust te komen, voor jezelf te zorgen en in je eigen voedingsbehoeften te voorzien. We hebben hierop geanticipeerd en heerlijke snacks ontwikkeld die je honger kunnen stillen. De kers op de snack: we hebben specifieke ingrediënten geselecteerd die je lactatie een boost kunnen geven: fenegrieksupplement, moringa, biergist, geniet ervan! 

Naast het hormonale mechanisme speelt het emotionele aspect een sleutelrol: twijfel aan het eigen vermogen om het kind te voeden, creëert een spanning die de oxytocine blokkeert. Vertrouwen in je lichaam herwinnen en je omringen met een ondersteunende omgeving is even cruciaal als de fysieke stimulatie. Huid-op-huidcontact, dat gelukshormonen vrijmaakt, is vaak het beste psychologische middel om de zaak weer op gang te brengen.

Carole Hervé, lactatiekundige IBCLC

"Twee hormonen zijn sterk betrokken bij borstvoeding: prolactine, dat de melk aanmaakt, en oxytocine, dat de melk laat vloeien. Stress verhoogt het niveau van twee andere hormonen, cortisol en adrenaline, die de oxytocine kunnen remmen. Met andere woorden, stress onderbreekt de melkproductie niet als zodanig, maar geeft een gevoel van lege borsten. Het is verleidelijk om te concluderen dat de melk op is, terwijl een paar herhaalde handelingen voldoende zijn om de oxytocine weer op gang te brengen.

Om hiermee om te gaan, is het nuttig om een paar minuten te nemen voor een goede ademhaling voor en tijdens de voeding, jezelf in een rustige omgeving te installeren, de nabijheid met je baby te bevorderen (huid op huid of gekleed) en, indien nodig, je borsten gelijkmatig te masseren om de melkafgifte te vergemakkelijken. Onthoud dat de melk er is en dat de blokkade tijdelijk is; dit helpt je de druk te verminderen. Je kunt ook gelukkige momenten visualiseren.

Het is waarschijnlijk dat je baby onrustig is omdat de melk er langer over doet om te komen dan hij zou willen. Als je baby niet lang genoeg aan de borst blijft om de toeschietreflex op gang te brengen, gebruik dan tegelijkertijd een borstkolf om dit te compenseren.

Onthoud dat zolang de borst gestimuleerd wordt, het lichaam melk blijft aanmaken. Deze situatie is over het algemeen tijdelijk.

Als stress frequent of overweldigend wordt, kan het nuttig zijn om erover te praten met een zorgprofessional."

De meeste mama's hebben geen problemen met de melkproductie, als ze de borst aanbieden en zorgen voor frequente en effectieve voedingen.

Sommigen beweren dat je een bepaalde hoeveelheid vocht (water of kruidenthee) moet drinken, of moet rusten en bepaalde voedingsmiddelen eten om je lactatie te stimuleren. De wetenschap onderschrijft deze aanpakken niet. Om je lichaam meer melk te laten produceren, moet je het daartoe de opdracht geven, en dat gebeurt via zo frequent mogelijke voedingen of aanvullend kolven. Je zult van nature een toegenomen dorst ervaren, onder meer omdat je ongeveer 800 ml melk per dag produceert, maar jezelf verplichten om 3 liter water te drinken is niet alleen contraproductief, het kan ook je nieren onnodig belasten.

Het op gang brengen van de lactatie in de weken na de bevalling is een belangrijke stap voor het welslagen van borstvoeding op de lange termijn. Je kunt je borstvoeding al tijdens de zwangerschap zo goed mogelijk voorbereiden door je te informeren over het onderwerp en contact op te nemen met een lactatiekundige IBCLC. Zij zorgt ervoor dat je betrouwbare richtlijnen krijgt om te kunnen beoordelen of alles goed van start gaat.

Wanneer kan een suppletie met moringa relevant worden?

In bepaalde situaties kan een suppletie met moringa (Moringa oleifera) relevant worden wanneer de stimulatie al optimaal is maar de productie objectief gezien toch beperkt blijft. Concreet betekent dit dat de baby effectief drinkt, dat het slikken hoorbaar is, dat de voedingen frequent zijn (ook 's nachts), dat de borsten goed worden geleegd, en dat de gewichtstoename ondanks dit alles kwetsbaar blijft of onder de verwachtingen ligt. In deze situatie kan moringa als aanvulling werken. Bepaalde klinische studies, voornamelijk uitgevoerd in Zuidoost-Azië, suggereren een bescheiden toename van het melkvolume bij moeders die het consumeerden, mogelijk gerelateerd aan een indirect effect op prolactine of aan een verbetering van de algehele voedingsstatus, aangezien moringa overigens wordt beschouwd als een superfood. 

Moringa wordt het vaakst ingezet wanneer bepaalde factoren de lactatie kunnen verzwakken: diabetes, insulineresistentie, hypothyreoïdie, ernstig overgewicht, een keizersnede met vertraagde aanleg aan de borst of een vroege scheiding van moeder en baby. Deze factoren kunnen het opstarten of het in stand houden van de melkproductie beïnvloeden. 

Carole Hervé, lactatiekundige IBCLC

"Ik wil benadrukken dat geen enkele galactagoog (plant, geneesmiddel of voedingssupplement) een effectieve drainage van de borsten kan vervangen. De melkproductie berust voornamelijk op de frequentie en de effectiviteit van de voedingen (of het kolven). Als de stimulatie niet optimaal is, zal moringa het onderliggende probleem niet oplossen. Geen enkele plant, hoe gerenommeerd ook, kan een onvoldoende stimulatie of een ineffectieve zuigreflex duurzaam compenseren." 
 

1. Je baby op vaste tijden voeden 

Borstvoeding op verzoek kent geen beperkingen en ook geen einddatum. Je baby op vaste tijden voeden heeft geen zin, net zomin als het timen van voedingen. Sommige baby's zijn al na een paar minuten verzadigd, terwijl andere meer tijd nodig hebben. Een teken dat een voeding goed is verlopen, is dat je baby vanzelf de borst loslaat en er voldaan uitziet. Als je baby's hun gang laat gaan, drinken ze elke dag doeltreffender en neemt de duur en frequentie van de voedingen vanzelf af. Je mag vertrouwen op het ritme van je baby. 

2. Je baby kunstvoeding bijgeven

Een van de meest voorkomende vergissingen is om na een voeding kunstvoeding bij te geven zonder daarnaast de borsten met een borstkolf te legen. Als het tijdelijk nodig wordt geacht je baby zuigelingenvoeding bij te geven, stimuleer je lichaam dan om een vergelijkbare hoeveelheid melk aan te maken. Hoe vaker je baby aan de borst drinkt, hoe meer melk je aanmaakt. Als je baby niet aan de borst drinkt, kan een borstkolf die stimulatie geven. 

3. Je eigen comfort tijdens het voeden verwaarlozen 

Omdat je een deel van je tijd aan voeden zult besteden, is het belangrijk om meteen een houding te kiezen die voor jou prettig is. Lees ter ondersteuning onze artikelen ‘de houdingen bij borstvoeding’ en ‘Hoe geef je goed borstvoeding?”.

4. Tepelhoedjes gebruiken

Het gebruik van tepelhoedjes wordt steeds normaler gevonden, terwijl ze niet onmisbaar zijn en je ze het best maar kort gebruikt. Ze vormen namelijk een barrière tussen jou en je baby. Je baby kan zo afhankelijk worden van het siliconen tepelhoedje dat sommige baby's zonder tepelhoedje niet meer willen drinken. Bovendien kan de borst minder goed worden geleegd, wat kan leiden tot stuwing, een te lage melkproductie en zelfs verstopte melkkanaaltjes. Je baby ligt dan uren aan de borst zonder voldoende melk binnen te krijgen: je baby heeft weinig natte luiers en komt volgens de behandelend arts te weinig aan. Als je tepelhoedjes gebruikt, om welke reden dan ook, kun je dit ondervangen door je borsten in ieder geval de eerste maand met een borstkolf te legen. Heb je ervoor gekozen omdat je last hebt van tepelkloven, vraag dan snel hulp aan een specialist om de oorzaak te achterhalen en een blijvende oplossing te vinden. (zie ons artikel over tepelkloven bij borstvoeding).

5. Maar één borst aanbieden 

Onderzoek (2) heeft aangetoond dat sommige baby's per voeding altijd aan één borst drinken, andere steevast aan beide borsten en weer andere eerst aan één borst, dan aan beide, of daarna opnieuw aan de eerste borst willen drinken. Je kunt van tevoren niet weten wat jouw baby zal doen. Als je maar één borst aanbiedt, kan de melkproductie bij sommige moeders aanzienlijk afnemen. Volg wat je baby aangeeft: wil je baby vier keer van borst wisselen, dan mag dat gerust!

6. De rust van je baby opvatten als een teken dat je baby niet meer nodig heeft

Als je baby heel rustig is en veel slaapt, vooral in de eerste dagen na de geboorte, wil je je baby misschien niet storen. ‘Maak een slapende baby niet wakker’, luidt het gezegde. Toch kunnen de reflexmatige bewegingen achter de gesloten oogleden van je slapende baby een mooie gelegenheid zijn om je borst naar het mondje te brengen. Het zal je misschien verbazen dat je baby begint te drinken terwijl die lijkt te slapen. Op zulke momenten kan je baby zelfs heel goed drinken.

Verschillende tekenen zullen je laten weten dat je baby voldoende moedermelk krijgt.

• Je kind maakt voldoende luiers nat

– Voor de melk op gang komt, wat 2 tot 4 dagen na de geboorte kan gebeuren, moet je 1 à 2 natte luiers zien, en groene, licht kleverige ontlasting die meconium bevat.

– Vanaf de 3e dag moet je baby 3 wegwerpluiers nat maken (iets meer als je stoffen luiers gebruikt) en 2 à 3 zachte ontlastingen van kaki-groen tot geel produceren in 24 uur.

– Aan het einde van de eerste week tel je 5-6 zware natte luiers, en minimaal 3 grote ontlastingen per dag.

– Als je baby je voor de gek houdt door weinig ontlasting te produceren, houd dan zijn natte luiers in de gaten. Sommige gezonde baby's die goed aankomen in gewicht, gaan door fasen waarin ze slechts om de paar dagen één bijzonder overvloedige ontlasting produceren. Deze baby's moeten absoluut de leeftijd van 3 weken hebben bereikt, 6 luiers per 24 uur nat maken, hun lucht moeiteloos kunnen lozen, geen ziekteverschijnselen vertonen (geen koorts, baby lacht), en een zachte buik hebben. Als je op al deze punten ja hebt geantwoord, wees dan gerust: je baby is niet geconstipeerd en verwacht een luier die overloopt als het zover is. Een volledig borstgevoede baby is trouwens nooit geconstipeerd. Raadpleeg bij twijfel je kinderarts om er zeker van te zijn dat je baby niet ziek is.

Als je merkt dat je baby minder dan 6 luiers nat maakt per periode van 24 uur, begin dan met het aantal voedingen dat je aanbiedt duidelijk te verhogen. Als de situatie niet binnen 48 uur normaliseert, vraag dan advies aan een IBCLC lactatiekundige die jouw situatie in detail zal analyseren.

 

• Je kind komt voldoende aan in gewicht

Alle kinderen verliezen gewicht na de geboorte. Een gewichtsverlies van minder dan 7-8% van hun geboortegewicht in de eerste vier dagen wordt als normaal beschouwd.

Hoeveel gewicht moet een gezond kind aankomen?

– Direct nadat de melk op gang komt en tot de eerste 2 maanden, wordt aangenomen dat een borstgevoede baby van het vrouwelijk geslacht gemiddeld 200 g per week aankomt en een jongetje 250 g.

– Na de eerste twee maanden is een gemiddelde van 150 g (meer of minder afhankelijk van of het een meisje of een jongen is) per week een goede ontwikkeling.

Je hoeft je baby echter niet elke dag te wegen of een weegschaal thuis te hebben. De gewichtscurve van je kind wordt opgevolgd door je kinderarts, die ook controleert of de lengte en de hoofdomtrek goed samen evolueren. Een zuigeling verliest 5 tot 10% van zijn geboortegewicht in de eerste week; hij herwint dit binnen maximaal 2 weken.

• Je baby drinkt voldoende

Het aantal voedingen dat doorgaans wordt waargenomen bij gezonde baby's ligt tussen 6 en 18, met een gemiddelde van 11. Dat is ver van de 5 maaltijden die je buurvrouw aanbeveelt! En onze kleintjes hebben de neiging die op hun eigen manier en willekeurig over 24 uur te verdelen. Wat kun je daaraan doen? In werkelijkheid niet veel. Als iemand je aanraadt één borst goed leeg te drinken voor je de andere geeft, sla dat advies dan maar in de wind, want het is nutteloos en praktisch onmogelijk.

• Je baby slikt regelmatig 

Een ander teken van een goede aanleg aan de borst en een adequate voeding is het slikken. Je verwacht je kind bij elke zuigbeweging te zien slikken. Daarna volgen enkele momenten zonder slikken terwijl het aan de borst blijft hangen, waarna het opnieuw slikt naarmate een nieuwe golf melk in zijn mond aankomt.

Volg in elk geval altijd je intuïtie, en aarzel niet om een IBCLC lactatiekundige te raadplegen die je kan vertellen wat goed is om je lactatie te stimuleren. 

Let op: situaties van relactatie, borstvoeding van een geadopteerd kind, een zieke moeder of baby kunnen het gebruik van galactagogen vereisen. Deze specifieke contexten rechtvaardigen gespecialiseerde begeleiding. 

Omgekeerd moet je voorzichtig zijn met de interpretatie van de volgende signalen.

1. Baby drinkt te veel 

Je kind drinkt veel en vaak: dat betekent niet noodzakelijk dat het te weinig melk krijgt. Baby's hebben van nature een sterke behoefte aan zuigen en contact, en hun vraag kan ons overdreven lijken als we niet weten wat we kunnen verwachten! 

2. Baby drinkt minder lang

Je kind drinkt minder of minder lang: je kind is misschien effectiever dan voorheen in het aanleggen. Let op de luiers, dat is de sleutel.

3. Hij vraagt snel de borst na de voeding

Je kind lijkt snel na de voedingen honger te hebben: de maaglediging van moedermelk gaat veel sneller dan die van kunstvoeding, dus het kan de borst vragen 30 minuten tot 1,5 uur na een voeding. 

4. Je borsten lekken niet meer

Je borsten zijn soepel of lekken niet meer zoals aan het begin van je borstvoeding: ook dit betekent niet noodzakelijk dat je minder melk hebt. Na verloop van tijd past je lichaam zich aan de behoeften van je baby aan en produceert het precies wat nodig is, zonder opstuwing. Dit noemen we lactatieregulatie in autocriene modus: de klier reageert op een lokale prikkel, met andere woorden, de melk wordt op verzoek aangemaakt terwijl de baby drinkt.

5. Je kolft niet genoeg melk

Je slaagt er niet in veel melk te kolven: niet alle mama's slagen er meteen in melk te kolven, en het resultaat van het kolven alleen is dus niet noodzakelijk een goede maatstaf om te weten of je baby genoeg melk krijgt.

Volg in ieder geval altijd je intuïtie, en aarzel niet om een IBCLC lactatiekundige te raadplegen die je kan vertellen wat goed is om je melkproductie te stimuleren. 

Let op: Situaties van relactatie, borstvoeding van een geadopteerd kind, een zieke moeder of baby kunnen het gebruik van galactagoga noodzakelijk maken. Deze specifieke contexten rechtvaardigen begeleiding door een specialist. 

Marie, medeoprichtster van Jolly Mama:

"Veel mama's denken dat ze te weinig melk hebben, terwijl hun productie normaal is. Een baby die borstvoeding krijgt, kan tussen de 6 en 18 keer per 24 uur drinken, dat is fysiologisch. In de meeste gevallen zijn galactagoga niet noodzakelijk. De sleutel blijft stimulatie: hoe effectiever de baby drinkt, hoe meer het lichaam produceert. Voordat je een plant of supplement neemt, raad ik altijd aan om een IBCLC lactatiekundige te raadplegen. Galactagoga kunnen een ondersteuning zijn, maar vervangen nooit de stimulatie. De beste booster voor de melkproductie blijft de baby zelf." 

Het belangrijkste is dat je goed voor jezelf en je gezondheid zorgt, en jezelf vertrouwt vanaf de zwangerschap en tijdens je borstvoeding. Als je het gevoel hebt dat je niet genoeg melk hebt, aarzel dan niet om hulp te zoeken bij een IBCLC-borstvoedingsconsulente. Zij kan je helpen je borstvoedingsbegeleiding indien nodig te herzien, en zelfs een borstvoeding opnieuw op te starten als dat nodig is.

In ieder geval blijft het beste middel bij een verminderde melkproductie het kindje zelf: vaker en effectiever voeden om een goede melkproductie te stimuleren!